Mechanizmy uzależnienia od narkotyków

Zjawisko uzależnienia od narkotyków można tak naprawdę sprowadzić do trzech elementów: środowiska, człowieka, narkotyku. Najważniejszym spośród nich jest oczywiście człowiek.

Uzależnienie od narkotyków definiowane bywa w różny sposób. Niewątpliwie można stwierdzić, iż jest ono procesem, lub stanem zależności fizycznej, psychicznej, a często również społecznej, danej osoby. Charakteryzuje je zaś przede wszystkim systematyczne i niekontrolowane branie środka, od którego dana osoba się uzależniła.

Uzależnienie fizyczne to skutek swoistego "wbudowania" uzależniającego związku chemicznego lub też jego metabolitów w cykl przemian tkankowych. Jest więc ono sztucznie wytworzoną potrzebą fizjologiczną przejawiającą się w przymusie brania danego środka. Uzależniony organizm na odstawienie branego środka reaguje szeregiem zaburzeń. Pojawia się wówczas tak zwany zespół abstynencyjny charakteryzujący się szeregiem przykrych dla człowieka dolegliwości. Z uzależnieniem fizycznym łączy się ponadto zjawisko tolerancji. Polega ono na ciągłym wzroście odporności organizmu na działanie danego środka w określonej dawce. Chcąc osiągnąć te same efekty co wcześniej, osoba uzależniona, jest zmuszona przyjmować coraz większe dawki określonego środka.

Uzależnienie psychiczne jest to z kolei stan przejawiający się w zróżnicowanym stopniu pragnienia przyjmowania określonego środka. Stopień ten może objawiać się w zwykłym, dającym się opanować pragnieniu lub w wielkiej potrzebie, która jest niczym innym, jak przymusem brania. Dla osoby uzależnionej przyjmowania określonego środka determinuje wszystkie jej aktywności i zachowania. Odstawienie środka nie powoduje objawów abstynencyjnych, poza ogólnym podnieceniem i złym samopoczuciem.

Uzależnienie społeczne wiąże się natomiast z zażywaniem narkotyków w grupach. Początkowo było ono związane między innymi z ruchem hippisów, a także z subkulturami. Jego istotą jest niezwykle silne uzależnienie od grupy, a wtórnie od środka narkotycznego. Przynależność do grupy wiąże się często z bezwzględnym respektowaniem jej praw, zasad i obyczajów. Ogromna chęć przynależenia do grupy pociąga więc za sobą zagrożenie uzależnienia społecznego, jeśli do tego w danej grupie branie narkotyków jest modne, to automatyczne jednostka staje się narażona na uzależnienie. W tym przypadku uzależnienie wiąże się więc z byciem członkiem określonej grupy.